Άρθρο – Θέατρο σκιών * Μέρος έκτο * Περσία –

Άρθρο – Θέατρο σκιών

Τα στοιχεία που υπάρχουν για την ιστορία του θεάτρου σκιών στην Περσία είναι κάποιες παραστάσεις ζωγραφισμένες σε κύπελλα, μικροί δίσκοι του 12ου αιώνα μ.Χ. και κάποια ποιήματα. Γνωστά ποίηματα που αναφέρουν θέατρο σκιών είναι του πέρση ποιητή, μαθηματικού και αστρονόμου Ομάρ Καγιάμ (18/5/1048-4/12/1131).
Τα ποίηματα αυτά δε μαρτυράνε τίποτα, απλά αναφέρουν το θέατρο σκιών:

Αυτός ο θόλος που όλοι ζούμε κάτωθέ του ζαλισμένοι,
είναι του Αλλάχ το μαγικό το θέατρο σκιών, ας πούμε.
Λυχνάρι του ο ήλιος και πλατύ λευκό πανί του ο κόσμο
κι αμέτρητες φιγούρες πίσω, σκοτεινές, που παραδέρνουν.

******************************

Ξύπνα! Ενώ εσύ ονειρεύεσαι, τη νύχτα ζύγωσε το πρωί
Και μες στα μάτια σε φτύνει, η αδελφή σου η φθονερή:
Ιδού! Κι αν πάλεψε ο Εφιάλτης να κλέψει την ψυχή,
Του γλίστρησε απ’ τα χέρια, σαν χαραξε μελένια η αυγή.

Μέσα απ’ το πέπλο στο κέντρο του ονείρου, δες, θα βγει
τ’ αγόρι, ο Ομάρ – στο θρόνο κλαίει, αφήνει γοερή κραυγή.
Γλοιώδη ερπετά κι αν σύρθηκαν ανάμεσα στα πόδια του, στη γη,
Ο Ομάρ, απεγνωσμένος – τι να διαλέξει: το θάνατο ή τη ζωή;

Και όλα, πάνω και κάτω, αριστερά και δεξιά, εδώ κι εκεί,
Του Εφιάλτη ένα απαίσιο θέατρο σκιών είναι σε τούτη τη ζωή,
Που παίζεις μες στο νου, στο φως που τρεμορίχνει ένα κερί,
Ξερνάει φαντάσματα που γεννιούνται και πεθαίνουν στη στιγμή!

Η βρώση σκουληκιών και κατσαρίδων ήταν συχνή,
Εκείνου του τυραννισμένου νου μια ασχολία φλεγματική.
Μα ιδου! Το κέλυφος των εντόμων και του πύου η οσμή
Χάθηκαν, δώσαν’ τη θέση τους σε μια φρικη πιο ειδεχθή.

Κι όταν η αυγή γινόταν μέρα κι ο ήλιος αποκτούσε λάμψη δυνατή,
Ο Ομάρ ξυπνούσε, μα ανειροπολούσε κάθε λεπτό, κάθε στιγμή:
Εβλεπε πως γιρλάντα κόκκινη φορούσε η αδελφή του η μισητή,
Βλέμμα απλανές, ακίνητη: από το σώμα της, το κεφάλι είχε κοπεί!

******************************

Η Περσία θεωρείται από πολλούς ερευνητές ότι ήταν ο πρώτος σταθμός στην εξάπλωση του θεάτρου σκιών από ανατολικά προς τα δυτικά μέσω των μογγόλων. Το όνομα του θεάτρου σκιών είναι γνωστό ως «Χεϊμέ Σαγιέ Γκερτόν» που σημαίνει θέατρο σκιών των νομάδων που ζούσαν σε σκηνές και τα έργα παιζόντουσαν στην είσοδο της σκηνής. Πολλοί πιστεύουν ότι οι πέρσες δημιούργησαν τον Κάραγκιοζ που παίζεται στην Τουρκία.

©2024 Τάσος Ανδριώτης
Αρθρογράφος – Καραγκιοζοπαίχτης – Μουσικός