Αρθρα – Θέατρο σκιών * Έβδομο μέρος

Οι ρίζες του θεάτρου σκιών

ΑΡΑΒΙΑ

Εκεί διαδόθηκε από μογγόλους οι οποίοι μετέφεραν το θέατρο σκιών απ’ την Κίνα.

ΑΙΓΥΠΤΟΣ

Το θέατρο σκιών στην Αίγυπτο υπάρχει από τον 6ο αιώνα, διαδεδομένο από άραβες και ονομάζεται «Khayal Al Zill». Άνθισε κατά τη διάρκεια ίδρυσης του Καΐρου τον 10ο αιώνα. Από το μεσαίωνα μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα ήταν δημοφιλές κυρίως στη γιορτή του Ραμαντάν (Ραμαζάνι).
Στην Αίγυπτο έχουν διατηρηθεί οι πιο παλιές φιγούρες του θεάτρου σκιών που παιζόταν εκεί και κατά τον ανατολιστή Paul Kahle είναι του 14ου αιώνα.
Μάλιστα στην Αίγυπτο έχουν βρεθεί τα πρώτα τρία κείμενα του θεάτρου σκιών που παιζόνταν στον αραβικό κόσμο, πρόγονοι του θεάτρου σκιών της Μεσογείου. Τα κείμενα είναι χειρόγραφα γραμμένα από τον θεατρικό συγγραφέα, γιατρό και μυστικιστή στο Κάιρο, Al Din Muhammad Ibn Daniyal την περίοδο 1260-1277 στην εποχή των Μαμελούκων (οι Μαμελούκοι ήταν στρατιωτικές δυνάμεις δούλων που κατά τη διάρκεια του μεσαίωνα εξουσίαζαν κάποια μουσουλμανικά κράτη).
Οι τίτλοι αυτών των κειμένων είναι: Al Amir Wasal (The Prince Wasal)
Ageeb Wa Ghareeb (The Strange and The Bizarre) Ageeb Wa Ghareeb (Η παράξενη και την παράξενη)
Teif Al Khayal (Shadow Play) Teif Al Khayal (θέατρο σκιών) Επίσης κάποιοι μυστικοί άραβες της Αιγύπτου ασχολήθηκαν με το θέατρο σκιών ως μέσο διδασκαλίας των δογμάτων τους.
Ο τούρκος μελετητής Μετίν Αντ (1927-2008) αναφέρει ότι οι άραβες ήταν οι πρώτοι που δανείστηκαν τα έργα του θεάτρου σκιών από την Ινδονησία.
Μία από τις πρώτες αναφορές για παράσταση θεάτρου σκιών είναι ότι ο Σαλάχ Αλ Ντιν Γιουσούφ (1138-1193), γνωστός ως Σαλαντίν, Σουλτάνος της Αιγύπτου και τη Συρίας, παρακολούθησε θέατρο σκιών στο Κάιρο.
Στην Αίγυπτο, το θέατρο σκιών υπήρξε μέσο ψυχαγωγίας για το λαϊκό κόσμο στα καφενεία.

Στην Αίγυπτο υπάρχει θέατρο σκιών και κουκλοθέατρο με πρωταγωνιστή τον «Aragoz».
Ο Aragoz λένε ότι γεννήθηκε τον 12ο ή τον 13ο αιώνα.
Αν το όνομα «Aragoz» είναι επιρροή από το όνομα του «Κάραγκιοζ» ή το αντίθετο παραμένει άγνωστο.
Το όνομα Aragoz λέγεται ότι προέρχεται απ’ τον Karakoz ο οποίος ήταν τούρκος σουλτάνος που κυβέρνησε κατά τη διάρκεια της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Αυτό παραμένει μύθος διότι αν ανατρέξουμε ιστορικά στους σουλτάνους της οθωμανικής αυτοκρατορίας δεν υπάρχει κάποιος με σχετικό όνομα. Υπήρχε όμως ο Karagos-Pasha και ήταν διοικητής του οθωμανικού στρατού που έζησε γύρω το 1400. Δεν υπάρχουν όμως στοιχεία σύνδεσης. Υπάρχει ο μύθος που θέλει (βλέπε.) Λέγεται ότι το θέατρο σκιών της Αιγύπτου προέρχεται από την Κίνα κι έφτασε στην Αίγυπτο μέσω των εμπορικών ταξιδιών.
Αργότεραμ στα 1611-1613, υπό τον Αχμέτ τον 1ο, άλλοι καλλιτέχνες πήγαν στην Πόλη από την Αίγυπτο για να δώσουν παραστάσεις.
Οι φιγούρες είναι φτιαγμένες από δέρμα γαϊδάρου και καμήλας.

©2024 Τάσος Ανδριώτης
Αρθρογράφος – Καραγκιοζοπαίχτης – Μουσικός καλλιτέχνης