Γιώργος Τσιβελέκος – Μία λέξη… χίλιες εικόνες – Διήγημα για την κακοποίηση των γυναικών

Μία λέξη… χίλιες εικόνες

Το διήγημα έλαβε το Γ΄ βραβείο στον 1ο πανελλήνιο λογοτεχνικό διαγωνισμό που προκήρυξε το σωματείο ΧΕΝ Παιανίας στα πλαίσια καταπολέμησης της έμφυλης βίας.

Πονάει που, αντί για αγάπη και έρωτα σαν αυτά που γράφουν στα μυθιστορήματα και στα ποιήματα και σαν αυτά που έχω να δώσω εγώ και ίσως τα δίνω με τον τρόπο μου, είμαι αναγκασμένη να τα ζω από τη νοσηρή τους πλευρά. Πονάει που έμαθα με τον πλέον δυσκολότερο τρόπο πως ο εγωισμός εκτός του πλαισίου της αυτοπροστασίας –είτε λιγότερος είτε περισσότερος, στη δική μου περίπτωση ο λιγότερος– οδηγεί στην αυτοκαταστροφή. Πονάνε τα μάτια μου με αυτά που αντικρίζουν και ειδικά την έκφραση που έχει το τέρας που αγάπησα και δεν έχει καμία σχέση με το παραμύθι της Πεντάμορφης και του τέρατος…

Πονάει το κούτελο και το κεφάλι μου όχι μόνο από τις αφόρητες ημικρανίες που με πιάνουν, αλλά και τα καρούμπαλα που πάντα μου βρίσκονται και δε λένε ποτέ να με αποχωριστούν. Πονάνε οι ρίζες των μαλλιών μου από τα τραβήγματά του. Πονάει η ψυχή μου όταν βρίσκω τις βγαλμένες τούφες, όπως όταν βλέπω στον καθρέφτη και τα μαύρα από τη μάσκαρα δάκρυά μου που δεν έχω καταλάβει πότε κύλησαν και με μουτζούρωσαν και πρέπει πάλι να φρεσκαριστώ για να του αρέσω και να μη θεωρηθώ λάθος. Πονάνε τα μάγουλά μου από τα χαστούκια που μου δίνει με το παραμικρό λάθος που θα κάνω. Πονάει πολύ που κάνω τόσα λάθη και δεν καταλαβαίνω καν ότι είναι λάθη. Πονάει ακόμα η μύτη μου από τότε που μου την έσπασε – κι αυτό το στραβό κόκαλο με κάνει άσχημη και του δίνει κι άλλον λόγο να με χτυπάει.

Πονάει ο λαιμός μου από τα σφιξίματά του που αρκετές φορές με έχουν κάνει να χάσω τις αισθήσεις μου. Πονάει το στήθος μου από τις κρίσεις πανικού που με πιάνουν κάθε ώρα και στιγμή και πρέπει να τις κρύβω για να μην καταλάβει ότι κάτι δεν πάει καλά και φάω κι άλλο ξύλο. Αυτή η αναθεματισμένη βέρα στον παράμεσο ευθύνεται γι’ αυτό. Με σφίγγει πολύ, με πνίγει… Ώρες ώρες με κάνει κι αυτή να ασφυκτιώ. Θέλω να τη βγάλω και να την πετάξω στο πιο βαθύ νερό, μα δεν μπορώ. Όχι μόνο επειδή έχει σφηνώσει στο δάχτυλο –από την αρχή ήταν λάθος το μέγεθος, δεν ήταν για μένα–, αλλά και γιατί δεν τολμώ. Πονάει που δεν τολμώ. Πονάει που βρίσκομαι εγώ στον σκοτεινό βυθό του πιο βαθιού νερού δίχως οξυγόνο.

Πονάει το δέρμα μου από τα τσιγάρα που σβήνει πάνω μου. Πονάνε οι ρώγες και ολόκληρα τα βυζιά μου από τα τσιμπήματα και τα χουφτώματά του. Πονάνε τα οπίσθιά μου από τους μπάτσους του. Πονάει το αιδοίο και ο πρωκτός μου από τις βίαιες και εντελώς στεγνές –ούτε λιπαντικό, ούτε σάλιο, ούτε φυσικά δική μου υγρασία από επιθυμία– διεισδύσεις του όχι μόνο με το πάντα σκληρό όργανό του, αλλά και τα δάχτυλά του, καθώς και τα πώματα από τα γυάλινα μπουκάλια της μπίρας που κατεβάζει σαν νερό. Πονάνε οι μηροί μου, που τους πατάει με τα γόνατά του για να με ακινητοποιεί και να με ελέγχει καλύτερα, τα πόδια μου ολόκληρα, η κοιλιά άλλοτε από τις μπουνιές και άλλοτε από τις κλοτσιές, οι καρποί μου, που πολλές φορές μού τους δένει σφιχτά πίσω από την πλάτη μου ή ψηλά στο κάγκελο του κρεβατιού για να μην μπορώ να αντισταθώ και να κάνει ό,τι θέλει πάνω μου –να με κάνει ό,τι θέλει, δοχείο ηδονής, σάκο του μποξ, σκουπίδι–, τα χέρια μου ολόκληρα.

Πονάνε όλα… Πονάνε όλα όσα είναι μελανιασμένα ή δεν είναι. Μα περισσότερο απ’ όλα πονάει το στόμα μου… Όχι επειδή μου χώνει τη σιχαμερή γλώσσα του, η οποία ζέχνει πάντα αλκοόλ και τσιγαρίλα, και τη στριφογυρίζει με μανία, ούτε επειδή δαγκώνει τα χείλη μου, ούτε επειδή μου το κλείνει με δύναμη εκείνος για να μη βγαίνουν οι κραυγές πόνου και να μην ακούγονται τα αναφιλητά μου, αλλά επειδή το κρατάω κλειστό εγώ. Οικειοθελώς. Επειδή του επιτρέπω να με έχει διαρκώς φιμωμένη. Επειδή δεν αφήνω να βγει από μέσα μου το έμεσμα. Επειδή δε φωνάζω «ελευθερία».

Μια εικόνα χίλιες λέξεις, λένε. Δεν έχω ακούσει ποτέ να λένε «μια λέξη αποτυπωμένη σε χίλιες εικόνες». Πόνος! Πόνος ζωγραφισμένος με κάθε μορφή στον καμβά του κορμιού μου. Ωχρός, πρασινωπός, γκριζογάλανος, μοβ, μαύρος, κόκκινος… Πόνος όλων των αποχρώσεων. Πόνος ερεθισμού, πόνος γρατσουνιάς, πόνος χτυπήματος, πόνος καψίματος, πόνος τραύματος ανοιχτού, πόνος εσωτερικός, πόνος εξωτερικός… Πόνος κάθε είδους. Μια λέξη χίλιες ακόμα λέξεις, χίλια ακόμα σημαινόμενα… Κακοποίηση ίσον χίλιοι πόνοι. Κακοποίηση ίσον αφόρητος πόνος. Και ταπείνωση. Και φόβος. Και άγχος. Και στεναχώρια. Και κατάθλιψη. Και ντροπή. Βία. Πώς μιλάνε τόσο αντικειμενικά και ουδέτερα για την κακοποίηση στις ειδήσεις; Πώς μπορούν και μιλάνε με τόσο επίσημους, επιστημονικούς όρους στα συνέδρια; Πώς τολμάει καν κανείς να κακοποιεί; Πώς τολμάει καν κανείς να δέχεται να κακοποιείται;

Ναι, φταίω κι εγώ. Δειλιάζω. Μου κόβονται τα πόδια. Δεν είμαι θαρραλέα. Τουλάχιστον όχι τόσο θαρραλέα όσο θα έπρεπε, γιατί κότσια έχω. Όλοι έχουμε κότσια. Απλά του καθένα είναι διαφορετικά. Είμαι δειλή. Δειλή και η γειτόνισσα που ακούει κάποιες φορές τις κραυγές μου ή τα γυαλικά που σπάνε όταν εκείνος τα πετάει στους τοίχους στοχεύοντας εμένα. Δειλός και ο θυρωρός που βλέπει κάποιες φορές τις ακάλυπτες μελανιές μου όταν κατεβάζω τα σκουπίδια και με πιστεύει όταν του λέω ότι τη μία έπεσα στο μπάνιο και την άλλη τράκαρα σε κάποιο έπιπλο, γιατί είμαι ατσούμπαλη, απρόσεχτη, άμυαλη, άχρηστη… Δικό μου όλο το φταίξιμο. Δική μου όλη η ευθύνη. Δική μου κι όλη η ποινή, η βάναυση τιμωρία. Δειλοί όλοι μας. Αδύναμοι. Ίσως και αναίσθητοι. Ή μάλλον ανθεκτικοί στον πόνο. Τον συνηθίσαμε, φαίνεται. Μαζοχισμός. Έχουμε πολύ γερά κότσια τελικά. Είμαστε πολύ δυνατοί. Κι ο θύτης είναι θύμα. Το θύμα δεν είναι θύμα. Είναι κάτι άλλο. Ώσπου καταλήγει πτώμα.

Πτώμα… Κάθε βράδυ με βλέπω νεκρή, όπως τόσες και τόσες άλλες γυναίκες. Εφιάλτης… Ο ίδιος εφιάλτης κάθε μέρα και νύχτα… Όμως, το περασμένο βράδυ είδα ένα όνειρο μετά από καιρό… Είδα ότι λυτρώνομαι. Είδα ότι γράφω για τον πόνο μου και δεν τον κρύβουν, δεν τον αποσιωπούν. Είδα ότι γράφω για τον πόνο και το ακατάλληλό του δεν το κρίνουν ακατάλληλο να ακουστεί. Είδα ότι γράφω για τον πόνο μου και τον διαβάζουν. Είδα ότι γράφω για τον πόνο μου και γίνεται πόνος όλων, μοιράζεται, κατανοείται, παίρνεται ένα μερίδιό του όχι για να ελαφρύνει το αρχικό βάρος του κουβαλώντας το οι υπόλοιποι, αλλά για να τον καταπολεμήσουν. Είδα ότι γράφω για τον πόνο μου και μαθαίνουν να μην τον ανέχονται ούτε για τους ίδιους τους τους εαυτούς ούτε για τους διπλανούς τους.

Είδα ότι γράφω για τον πόνο και οι δράστες καταλαβαίνουν το λάθος τους, σταματάνε να το διαπράττουν, μετανιωμένοι παραδίνονται στην αστυνομία και, αφού εκτίσουν την ποινή τους, δεν το επαναλαμβάνουν ποτέ ξανά, γιατί κυρίως έχουν διαπαιδαγωγηθεί. Είδα ότι γράφω για τον πόνο και οι εν δυνάμει δράστες αποτρέπονται από το να τον προκαλέσουν. Είδα ότι γράφω για τον πόνο και στις ειδήσεις δε γίνεται ξανά λόγος για έμφυλη βία και γυναικοκτονία, γιατί δε χρειάζεται. Είδα ότι γράφω για τον πόνο και δεν προβάλλεται ξανά ενημερωτική ή υποστηρικτική διαφήμιση, δε χρηματοδοτείται άλλη σχετική καμπάνια, γιατί πλέον είναι κάτι δεδομένο ο σεβασμός των δικαιωμάτων και η ισότητα μεταξύ των δύο φύλων και δεν υπάρχει ανάγκη για πρόληψη ή καταπολέμηση του φαινομένου. Ακόμα ακόμα, είδα ότι δεν είναι πλέον καμία μέρα θεσπισμένη ως παγκόσμια ημέρα για την εξάλειψη της βίας κατά των γυναικών, γιατί απλούστατα είναι εξαλειμμένη.

Τελικά, όλα είναι θέμα του να μάθει κανείς να μπαίνει στη θέση του άλλου, να τον συναισθάνεται, να τον συμπονά. Ευαισθητοποίηση… Είδα ότι γράφω για αυτήν και επιτέλους επέρχεται… Αυτό το όνειρο είδα το περασμένο βράδυ. Αυτό το όνειρο είδα το περασμένο βράδυ λίγο πριν αφήσω την τελευταία μου πνοή. Όσο την άφηνα, δεν είδα να περνάει μπροστά από τα μάτια μου η ζωή μου σαν ταινία. Ίσως επειδή θα έμοιαζε σε ταινία τρόμου το μυαλό μου να την απώθησε. Δεν ξέρω. Δεν μπορώ να ξέρω. Τίποτα δεν ξέρω πια. Είδα απλώς αυτό το όνειρο.

Τώρα απλώς εύχομαι να βρουν το κείμενο που είδα ότι γράφω. Δεν ξέρω πού. Δεν ξέρω πότε. Ελπίζω σύντομα. Ελπίζω πριν τον θάνατο άλλης μίας γυναίκας. Ελπίζω να τους αγγίξει. Αν το έγραψα και αν το βρουν. Δεν είμαι σίγουρη. Ίσως και να το έκρυψα πολύ καλά σε κάποιο μέρος ή και μέσα μου και να μην μπορέσουν να το βρουν ποτέ. Δεν ξέρω… Ίσως να είναι κι αυτός ένας εφιάλτης. Δηλαδή, ότι έγραψα ένα κείμενο για τον πόνο το οποίο δε θα βρεθεί ποτέ. Το μόνο που ξέρω με σιγουριά, πάντως, είναι πως δεν είδα ένα όνειρο στο οποίο δε χρειαζόταν να γράψω για τον πόνο που προκαλούν άνθρωποι σε άλλους ανθρώπους γιατί απλούστατα δεν υφίστατο.

***

Βγαίνοντας από τον εφιάλτη μέσα από τον εφιάλτη, ανοίγω τα μάτια μου. Σκοτάδι. Παίρνω μια βαθιά ανάσα. Υγρασία. Κουνάω τα δάχτυλά μου και ψηλαφίζω χώμα. Σαν συνηθίζουν τα μάτια μου στο λιγοστό φως από μια κολώνα δρόμου παρακάτω ή παραπάνω –δεν έχω εντοπίσει ακόμα, ούτε καν έχω προσανατολιστεί–, βλέπω δεξιά και αριστερά υπερυψωμένο το δάπεδο στο οποίο βρίσκομαι ξαπλωμένη. Πεταμένη μάλλον. Χαντάκι. Στην ερημιά. Δέντρα από τη μία πλευρά. Από την άλλη ο δρόμος που τόση ώρα δεν έχει περάσει ούτε ένα αυτοκίνητο. Ησυχία. Ανασηκώνομαι και βογκώ. Μορφάζω από τον πόνο. Νεκρή που βγαίνει από τον τάφο της. Νεκροφάνεια. Ανάσταση. Δεύτερη ζωή. Δεύτερη ευκαιρία. Βρίσκω τη δύναμη να σηκωθώ εντελώς. Δε νιώθω τα μέλη του σώματός μου, αλλά είμαι συνηθισμένη σε αυτό. Κι αυτά είναι συνηθισμένα και ακολουθούν τις εντολές μου, κι ας μην τα νιώθω. Δέντρα και από την άλλη μεριά του δρόμου απέναντι. Ίσως βρίσκομαι στη μέση ενός δάσους. Δεν έχει σημασία. Σκαρφαλώνω στο τοιχίο του χαντακιού και βγαίνω στον δρόμο. Περπατώ. Είμαι αποφασισμένη να φτάσω στο πλησιέστερο αστυνομικό τμήμα. Είμαι ξυπόλυτη, λερωμένη με χώμα και ξεραμένο αίμα, ημίγυμνη… Είμαι κακοποιημένη. Είμαι πληγωμένη. Είμαι γυναίκα. Είμαι άνθρωπος.

Ήρθε η ώρα να γράψω το κείμενο που είδα στο όνειρό μου. Ήρθε η ώρα να μιλήσω. Ήρθε η ώρα να φωνάξω. Χωρίς καμία ντροπή. Ντροπή θα έπρεπε να νιώθει μόνο εκείνος που κάνει μια γυναίκα να πονάει σε σημεία του σώματός της που δε θα έπρεπε. Ντροπή θα έπρεπε να νιώθει μόνο εκείνος που κάνει την ψυχή μιας γυναίκας να πονάει. Ήρθε η ώρα να μην τους αφήσω άλλη επιλογή από το να με ακούσουν, να με καταλάβουν και να με σεβαστούν. Είμαι γυναίκα. Είμαι κακοποιημένη. Είμαι ένας άνθρωπος που υποφέρει. Είμαι ένας άνθρωπος που πονάει. Είμαι ένας άνθρωπος που θέλει να σπάσει τα δεσμά του. Είμαι ένας άνθρωπος που θέλει να σωθεί και να σώσει.

©️Συλλογικό, Μια εικόνα… 2000 λέξεις, εκδ. ΧΕΝ Παιανίας, σσ. 80-84 (Γιώργος Τσιβελέκος, Μία λέξη… χίλιες εικόνες), 2024

*Στον παρακάτω σύνδεσμο μπορείς να παρακολουθήσεις τη βράβευσή μου, την εκφώνηση λόγου, καθώς και την ανάγνωση ενός αποσπάσματος που έκανα. Επίσης, στην περιγραφή του βίντεο θα βρεις χρήσιμες πληροφορίες και παραπομπές, όπως πού μπορείς να ακούσεις ένα δικό μου τραγούδι που είναι αφιερωμένο στα θύματα έμφυλης βίας, τι ακριβώς είναι το σωματείο ΧΕΝ Παιανίας και πώς μπορείς να αποκτήσεις το βιβλίο και παράλληλα να συμβάλεις στον σκοπό του: https://youtu.be/QaO26Lo-gpA?si=yF23PDPRdsze8Mp4