Ο Βασίλης Μιχαήλογλου γνωρίζω εδώ και πολύ καιρό πόσο πολύ αγαπάει την ποίηση χαϊκού και πόσα από αυτά τα μικρά ποιηματάκια τριών στίχων μόλις 17 συλλαβών όλες κι όλες (5, 7, 5) έχει διαβάσει… Χαίρομαι πολύ, λοιπόν, που έφτασε η στιγμή να κρατήσω στα χέρια μου την ποιητική του συλλογή SUKI HAIKU, αποτελούμενη από 187 ποιήματα χαϊκού που αφορούν τον έρωτα, την πατρίδα, την πολιτική, τη σάτιρα, το περιβάλλον, την παιδεία και την κοινωνία.
Η αγάπη του ποιητή για το συγκεκριμένο είδος ποίησης, το οποίο άρχισε να ταξιδεύει από τη μακρινή Ιαπωνία στον δυτικό κόσμο από τον 20ό αιώνα και έπειτα, φαίνεται ήδη από τη σχετική μελέτη και έρευνα που έχει κάνει στα εισαγωγικά κείμενα της συλλογής, όπου παρουσιάζεται συνοπτικά η ιστορία της ποίησης χαϊκού και παρατίθενται πολύ ενδιαφέρουσες πληροφορίες για την κουλτούρα των Ιαπώνων, όπως το ότι πολύ σπάνια χρησιμοποιούν τη λέξη aishiteru, η οποία σημαίνει αγάπη, και ότι σχεδόν ποτέ ένα μεγάλο ποσοστό από τον πληθυσμό τους δε λέει σ’ αγαπώ, κι αυτό γιατί θεωρούν την αγάπη κάτι το πολύ βαθύ που δεν πρέπει να προφέρεται (επιφανειακό), αλλά να δηλώνεται με πράξεις. Προτιμούν, λοιπόν, το suki, που σημαίνει μου αρέσει. Έτσι κι ο ποιητής εδώ υιοθετεί την ιαπωνική συνήθεια. Αφού μας έχει δείξει πόσο αγαπάει τα χαϊκού και μας το δείχνει γράφοντας με ψυχή αλλά και σοφία και ο ίδιος, δηλώνει πως του αρέσουν απλώς τα χαϊκού (suki haiku), δε χρειάζεται να πει πως τα αγαπάει. Εξάλλου, το δείχνει συμβολικά και με την ανθισμένη κεράσια που ντύνει το εξώφυλλο του βιβλίου του και αποτελεί το εθνικό άνθος της Ιαπωνίας με πολλές νοηματικές προεκτάσεις, όπως αυτήν της αγάπης και του έρωτα.
Εν συνεχεία, σαν εισαγωγή σε καθεμία από τις επτά ενότητες της συλλογής, υπάρχει ένα σύντομο κείμενο του δημιουργού στο οποίο παραθέτει την κριτική σκέψη του και τους λόγους για τους οποίους έγραψε τα ανάλογα χαϊκού. Στον έρωτα, λοιπόν, μας λέει πως σημασία έχει η θυσία και ο παραγκωνισμός του εγωισμού: Έρωτας είναι / να χτυπά ένας και να / πονά ο άλλος. Για την πατρίδα μας λέει πως φυλλοροεί και συρρικνώνεται, αφελληνίζεται και παραχωρεί. Προσπαθεί να μας αφυπνίσει: Τρωκτικά παντού / απομυζούν το κράτος. / Μέγας ξεπεσμός. Στα πολιτικά περιγράφει την τραγική κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει η χώρα μας εξαιτίας των ακατάλληλων πολιτικών μας και καταγγέλει: Έπεσαν πάλι / από πλάνη σε πλάνη / οι ανιστόρητοι. Στα σκωπτικά, με μια πιο ανάλαφρη διάθεση, αλλά εξίσου βαθυστόχαστη, αποκαλύπτει αλήθειες ή νόμους ζωής: Με ίδιες πράξεις / άλλο αποτέλεσμα; / Νόμος βλακείας. Αφού ξεκουράσει λίγο τον αναγνώστη από τα σημαντικά θέματα και ζητήματα με τα οποία καταπιάνεται, θα περάσει στο περιβάλλον, στον κίνδυνο που διατρέχει και σε αυτά που μπορούμε να κάνουμε (π.χ. ανακύκλωση και εξοικονόμηση ενέργειας, νερού κτλ.) για να αποτρέψουμε όσο γίνεται την επικείμενη ολική καταστροφή: Να λογαριάζεις / ότι η γη δεν είναι / μόνο μιας χρήσης. Συνεχίζει με τη μεγάλη πληγή της παιδείας, περνώντας τα μηνύματά του: Κάλλιο άνεργος / και πτυχιούχος, παρά / ανεκπαίδευτος, για να κλείσει με διάφορα θέματα κοινωνικής φύσεως: Φθόνος και ζήλεια / καρτεράνε πονηρό / στραβοπάτημα.
Σε κάθε περίπτωση, πρόκειται για μια ποιητική συλλογή γραμμένη από ευαισθησία, σοφία και προσπάθεια καταπολέμησης πάσης φύσεως κακώς κειμένων. Και τι καλύτερος τρόπος από τα σύντομα, αιχμηρά, υπαινικτικά και δυνατά σαν γροθιά στο στομάχι ποιήματα χαϊκού; Άλλωστε, σε ένα χαϊκού το γράφει ξεκάθαρα και ο ίδιος ο ποιητής: Ηθοπλασία. / Ποίηση και συγγραφή / νύμφες ουρανού.
©2024 Γιώργος Τσιβελέκος
Λογοτέχνης – Επιμελητής βιβλίων – Αρθρογράφος
Δεν παρακρατούμε τα δικαιώματα